Afwikkeling van de nalatenschap bij een samengesteld gezin

Afwikkeling van de nalatenschap bij een samengesteld gezin

In een groot deel van procedures over erfrecht komt de problematiek van samengestelde gezinnen naar voren.

Een samengesteld gezin houdt in dat een ouder na een scheiding of na het overlijden van zijn/haar partner, opnieuw trouwt of gaat samenwonen met een niet-biologische ouder (stiefouder) van zijn/haar eigen kind/kinderen. Soms heeft die niet-biologische ouder ook zelf kinderen. Soms krijgen deze twee ouders ook samen kinderen.

Stel nu dat er twee echtgenoten zijn (Bas en Lia) met ieder een eigen kind uit een eerdere relatie. Bas is vader van Thom (28 jaar) en Lia is moeder van Rosa (25 jaar). Bas en Lia zijn in 2000 gehuwd in gemeenschap van goederen en zij hebben geen testamenten opgesteld.

Wat gebeurt er met de nalatenschap als Bas komt te overlijden?

Op het moment van overlijden was sprake van een gemeenschap van goederen. De helft daarvan behoort toe aan Lia en is geen onderdeel van de nalatenschap. De andere helft betreft de nalatenschap van Bas, en die nalatenschap komt toe aan twee erfgenamen: Lia en Thom. Rosa erft niet van Bas. Bas had haar als stiefkind kunnen opnemen in een testament, maar dat is niet gebeurd.

Lia en Thom zijn dus beiden erfgenaam, maar door de wettelijke verdeling krijgt Lia als langstlevende automatisch de volledige beschikking over de bezittingen (en schulden) van Bas. Thom kan zijn erfdeel niet meteen opeisen. Hij krijgt een vordering in geld ter grootte van zijn erfdeel. Die vordering is pas opeisbaar na het overlijden van Lia. Het maakt daarbij niet uit dat zij niet zijn moeder, maar stiefmoeder is. Want zodra er een achterblijvende echtgenoot (Lia) én een kind (Thom) is, dan gelden de regels van de wettelijke verdeling.

Bij het latere overlijden van Lia is Rosa haar erfgenaam. Thom is niet haar erfgenaam. Op die manier komt de helft van wat van Bas was, uiteindelijk bij Rosa terecht.

Als Bas hiervan wil afwijken, moet hij een testament opstellen. Daarin kan hij niet alleen bepalen wie zijn erfgenamen worden. Hij zou ook kunnen bepalen dat zijn erfenis eerst voor Lia is, en daarna alsnog zoveel mogelijk aan Thom ten goede moet komen.

Er kan veel geregeld worden, maar als Bas en Lia hun testamenten doorspreken, biedt dat geen volledige zekerheid dat alles soepel en rechtvaardig zal verlopen. Echtgenoten stellen in eerste instantie vaak kruiselingse testamenten op, waarbij zij hun eigen kinderen en stiefkinderen tot erfgenaam benoemen. Maar wat na het overlijden van de eerste echtgenoot wel gebeurt, is dat de langstlevende echtgenoot op enig moment -als de band met de stiefkinderen wat is verwaterd- toch een nieuw testament opstelt en de stiefkinderen niet langer in dat testament opneemt. Dan erven alleen de eigen kinderen. Dat voelt voor de stiefkinderen niet eerlijk, want bij het eerdere overlijden moesten zij wèl alles delen.

 

Vind uw erfrechtspecialist

© vFAS 2020
Deze website wordt beheerd door: vFAS